Kısa cevap: İhracat teklifi hazırlarken GTİP numarasını tek başına “kesin ve bağlayıcı” kabul etmeyin. Ticaret Bakanlığı’nın tarife SSS’sine göre Türkiye’deki 12 haneli GTİP’in ilk 6 hanesi HS koduna, 7–8. haneleri AB Kombine Nomenklatürü’ne, sonraki haneler ulusal alt pozisyon ve istatistik kodlarına karşılık gelir. Bakanlığın aynı SSS’si, yabancı belgelerdeki tarife pozisyonlarının Türkiye’de bağlayıcı olmadığını; yazılı başvuruyla alınan Bağlayıcı Tarife Bilgisi’nin (BTB) ayrı bir idari karar olduğunu söylüyor. SSS 26 Ocak 2021 tarihli olduğu için güncel tarife ve prosedür ayrıca kontrol edilmelidir.
Teklifte “GTİP teyit edildi” ne anlama gelmeli?
İhracatçıların teklif dosyasında üç farklı şeyi ayırması gerekir: (1) alıcıdan veya yabancı ticari belgeden alınan öneri, (2) açıklama ve teknik dosyaya dayanarak hazırlanan ön sınıflandırma, (3) Türk gümrük makamının belirli eşya için verdiği bağlayıcı karar. Bu ifadeler aynı kanıt seviyesini anlatmaz. Bir tedarikçi fiyat listesi, yabancı gümrük beyannamesi veya internet arama sonucu Türkiye’deki sınıflandırmayı tek başına kesinleştirmez.
| Kayıt türü | Teklif ekibinin yazabileceği | Tek başına kanıtlamadığı |
|---|---|---|
| Alıcı/tedarikçi GTİP önerisi | Kaynak ülke, belge tarihi ve kodun kimin tarafından verildiği | Türkiye’de aynı kodun kabul edileceği veya vergi oranının kesin olduğu |
| Firma içi ön inceleme | Ürün adı, malzeme, işlev, çalışma biçimi, teknik föy ve dayanak notu | İdarenin sınıflandırma kararı verdiği |
| BTB/BTB kararı | Karar numarası, sahibi, eşya tanımı, tarih ve geçerlilik durumunun dosyalanması | Farklı özellikte, modelde veya ticari sunumda başka bir ürünün otomatik olarak aynı sınıfa girdiği |
12 haneyi okurken ülke katmanını unutmayın
Bakanlık SSS’sindeki yapı, ortak uluslararası başlangıç kodunun ardından bölgesel/ulusal ayrıntıların geldiğini gösterir. İlk 6 hanenin HS olması, kalan 6 hanenin tüm pazarlarda aynı olduğu anlamına gelmez. Sayfa, 7–8. haneleri AB Kombine Nomenklatürü; 9–10. haneleri Türkiye’nin farklı vergi uygulamaları için açılan ulusal alt pozisyonlar; son 2 haneyi istatistik kodları olarak açıklar. Alıcının kullandığı AB kodunu Türk teklifine olduğu gibi kopyalamak bu nedenle güvenli bir teyit yöntemi değildir.
Bu ayrım özellikle çok bileşenli makineler, yedek parçalar, kimyasal karışımlar, set halinde sunulan mallar ve teknik işlevi katalog adından anlaşılamayan ürünlerde önemlidir. Sınıflandırma, sadece pazarlama adından çıkarılamaz; eşyanın bileşimi, işlevi, sunulduğu şekil ve ilgili tarife açıklamaları incelenmelidir. Bu yazı herhangi bir ürünü sınıflandırmıyor.
BTB başvurusu için dosyayı nasıl hazırlarsınız?
Bakanlığın SSS’sinde BTB’nin yazılı başvuruyla verildiği ve eşyanın yerini belirlemeye yarayan ayrıntılı tanım ile mevcut teknik kanıtların istendiği anlatılıyor. Tekliften önce hazırlanan dosya, alıcıyla yanlış beklenti oluşmasını azaltır:
- Eşyayı tanımlayın: ticari adın yanında malzeme bileşimi, işlev, çalışma yöntemi, ana bileşenler ve ürünün tek başına mı set halinde mi sunulduğunu yazın.
- Teknik kanıtı ekleyin: ürün föyü, katalog, çizim, fotoğraf, plan ve kullanım açıklamalarını sürüm/tarih bilgisiyle saklayın. Bakanlık SSS’si örnek ve mevcut görseller gibi yardımcı belgeleri sayıyor.
- İşlem bağlamını belirtin: ithalat veya ihracat niyetini ve varsa daha önceki beyanname/işlem belgelerini ayırın. SSS, önceki ithalat/ihracatın gümrük beyanı eklerini ve ticaret niyetini gösteren belgeleri de başvuru bağlamında listeliyor.
- Kaynak kodu etiketleyin: yabancı tedarikçi kodunu “karşı tarafça bildirilen” olarak kaydedin; karar numarası gibi göstermeyin.
- Güncel makam ve usulü kontrol edin: 2021 SSS’si güncel form, başvuru mercii, mevzuat veya tarife metninin yerine geçmez. Başvuru öncesinde Bakanlığın güncel yönlendirmesini ve yürürlükteki mevzuatı doğrulayın.
- Teklife varsayım yazın: sınıflandırma henüz yetkili makam kararı değilse, fiyat/vergi hesabındaki kodun ön değerlendirme olduğunu ve resmî teyit gerektiğini açıkça belirtin.
Teklif ekibinin kullanabileceği kısa kayıt kartı
| Alan | Örnek kayıt biçimi |
|---|---|
| Ürün kimliği | Model, revizyon, ana malzeme, işlev, ürün/set kapsamı |
| Kodun kaynağı | Alıcı, tedarikçi, ülke tarife sistemi veya firma içi ön inceleme |
| Dayanak dosyası | Teknik föy/çizim/fotoğraf sürümü ve tarihi |
| Karar statüsü | Öneri / ön değerlendirme / yetkili makam BTB’si |
| Güncellik kontrolü | Tarife yılı, kaynak erişim tarihi, teyit için iletişim kurulan makam |
Sık sorulan sorular
AB’deki GTİP veya CN numarası Türkiye’de bağlayıcı mıdır?
Bakanlık SSS’si, AB üyesi ülkelerde veya üçüncü ülkelerdeki ticari belgelerde görülen tarife pozisyonlarının Türkiye’de bağlayıcı olmadığını, ancak yol gösterici olabileceğini belirtir. Türk sınıflandırmasını ayrıca doğrulayın.
Yalnızca ilk 6 haneyi doğrulamak yeterli midir?
Her teklif için değil. HS’nin ilk 6 hanesi ortak sınıflandırma başlangıcıdır; Türk GTİP’inin devamındaki ulusal ve istatistik ayrıntıları, güncel tarife ve eşyanın tam tanımına göre kontrol edilmelidir.
Bu yazı belirli bir ürünün kodunu verir mi?
Hayır. Ürün teknik dosyası incelenmedi ve herhangi bir BTB başvurusu yapılmadı. Yazı, yabancı kod önerisi, firma ön incelemesi ve resmî karar arasındaki farkı açıklar.
Kanıt sınırı: Bu rehber, Ticaret Bakanlığı’nın 26 Ocak 2021 tarihli Tarife SSS’sini okuma ve ihracat teklifi dosyalama yöntemidir. Ürün sınıflandırması, vergi hesaplaması, gümrük danışmanlığı veya güncel BTB başvurusu değildir. Prosedür ve tarife değişebileceğinden karar öncesi güncel resmî kaynağı kontrol edin.
Bir yanıt yazın