Kısa cevap: AB Tüzüğü 2026/1738, araç tasarımında döngüsellik ve ömrünü tamamlamış araç yönetimi için kabul edilmiş, yürürlükte bir AB düzenlemesidir; ancak genel uygulaması 1 Eylül 2028’den başlar ve bazı araç sınıfları ile teknik yükümlülükler daha ileri tarihlere kademelenir. Türk tedarikçilerin önce ürünün AB pazarındaki rolünü, araç sınıfını ve ilgili tip-onay tarihini belirlemesi gerekir. Bu takvim, bugün her Türkiye merkezli işletmeye aynı yükümlülüğün uygulandığı anlamına gelmez.
Tüzük neyi kapsıyor?
Avrupa Parlamentosu ve Konseyinin 8 Temmuz 2026 tarihli (AB) 2026/1738 sayılı Tüzüğü 24 Temmuz 2026’da Avrupa Birliği Resmî Gazetesi’nde yayımlandı ve 13 Ağustos 2026’da yürürlüğe girdi. EUR-Lex’te düzenlemenin konusu; araçların yeniden kullanılabilirlik, geri dönüştürülebilirlik ve geri kazanılabilirlik tasarımı, geri dönüştürülmüş içerik, parça/bileşen/malzeme bilgisi ve etiketleme, üretici sorumluluğu, ömrünü tamamlamış araçların toplanması/işlenmesi ile kullanılmış araç ihracatıdır.
Yürürlüğe giriş ile uygulama başlangıcı aynı tarih değildir. Türkiye Ticaret Bakanlığının resmî özeti genel hükümlerin 1 Eylül 2028’den itibaren uygulanacağını; araç kategorileri ve bazı gerekliliklerin ayrıca kademelendiğini belirtiyor. Belirli bir şirketin hukuki kapsamı için düzenlemenin yürürlükteki metni ve ürün/işlem ayrıntıları ayrıca incelenmelidir.
Resmî özette belirtilen önemli tarihler
| Tarih | Resmî kaynakta açıklanan aşama | Okurken dikkat |
|---|---|---|
| 13 Ağustos 2026 | Tüzük yürürlüğe girdi. | Bu, bütün hükümler aynı gün uygulanmaya başladı demek değildir. |
| 1 Eylül 2028 | Genel uygulama başlangıcı olarak açıklanıyor. | Özel madde ve araç kategorilerindeki geçiş hükümlerini ayrıca okuyun. |
| 1 Eylül 2029 | M1/N1 özel amaçlı araçların kapsama girmesi öngörülüyor; üretici döngüsellik stratejisi takvimi de başlıyor. | Bu iki hükmü aynı yükümlülük gibi birleştirmeyin; madde ve muhatabı doğrulayın. |
| 1 Eylül 2031 | M2, M3, N2, N3, O ve belirli L kategorilerindeki araçlara ilişkin kapsam genişlemesi açıklanıyor. | Belirli L araç alt kategorileri ve ayrıntılar için tüzük eklerini kontrol edin. |
| 1 Eylül 2032 | Yeni tip-onay alacak araç türleri için en az %85 yeniden kullanılabilir/geri dönüştürülebilir ve %95 yeniden kullanılabilir/geri kazanılabilir tasarım ölçütleri; geri dönüştürülmüş plastik hedefinin ilk aşaması. | Oranların kütle temelli ve düzenlemedeki metodolojiye bağlı olduğunu unutmayın. |
| 1 Eylül 2036 | Yeni tip-onay alacak araçlarda tüketici sonrası geri dönüştürülmüş plastik oranı için %25 aşaması. | Uygun içerik ve hesaplama yöntemi tüzükteki tanımlara göre belirlenir. |
Ticaret Bakanlığının özetinde yeni araçlardaki tüketici sonrası geri dönüştürülmüş plastik hedefleri 2032’de en az %15, 2036’da en az %25 olarak veriliyor; hedeflerin en az %20’sinin ömrünü tamamlamış araçlardan veya araç kullanımı sırasında sökülen parçalardan geri dönüştürülen plastiklerle karşılanması öngörülüyor. Bu sayılar bir tedarikçinin kendi parçasındaki plastik oranını otomatik olarak göstermez. Tüzüğün ürün tanımı, hesaplama kapsamı ve tedarikçi veri şartları birlikte okunmalıdır.
Tedarikçi için ürün ve kanıt dosyası
- AB bağlantısını gösterin: Ürün AB pazarına giden araca mı, AB tip-onayına mı, yoksa yalnızca üçüncü ülke iç pazarına mı bağlı? Müşteri ve sözleşme zincirini kaydedin.
- Araç kategorisini belirleyin: M1/N1 ile ağır araç, römork veya belirli L kategorilerini karıştırmayın; özel amaçlı araç geçiş tarihlerini de ayrı tutun.
- Malzeme kaydını düzenleyin: Parça kodu ve revizyon, malzeme bileşimi, kütle, kaynağı, tedarikçi ve parti/ürün tipi bağını izlenebilir biçimde saklayın.
- Kanıt sahipliğini atayın: Hangi veri üreticiden, doğrudan tedarikçiden veya geri dönüştürülmüş malzeme tesisinden gelecek? Belgenin hangi ürün tipini kapsadığını belirtin.
- Tarih ile maddeyi eşleştirin: “2028’den itibaren” notu yerine ilgili hüküm, araç sınıfı, tip-onay tarihi ve uygulama başlangıcını kaydedin.
Bu bir hazırlık kontrolüdür, hukuki uygunluk kararı değildir. AB’ye ürün vermeyen ya da belirli araç sınıfına girmeyen bir işletmenin durumu farklı olabilir; tek başına genel özet bir tedarikçi için kesin kapsam tespiti yapmaz.
Sık sorulan sorular
Tüzük 2026’da yayımlandığı için tüm tedarikçi talepleri hemen geçerli mi?
Yayımlanma ve yürürlüğe giriş oldu; genel uygulama ve özel gereklilikler farklı tarihlerde başlar. Mevzuat takvimi, müşterinin bugünkü sözleşme şartından da ayrıdır.
2032’deki %15 ve 2036’daki %25 hedefi her parçaya tek tek mi uygulanır?
Bu yazı böyle bir sonuç çıkarmıyor. Resmî özet yeni araçlardaki plastik oran hedeflerini aktarır; kapsam ve hesaplama için doğrudan tüzükteki tanımlar, araç tipi ve ilgili hükümler incelenmelidir.
Resmî kaynaklar ve kapsam
Kaynaklar 27 Ekim 2026’da kontrol edildi. Takvim maddeleri EUR-Lex’te yayımlanan düzenleme ve Türkiye Ticaret Bakanlığının resmî özetine dayanır. Herhangi bir şirket, araç tipi, ürün, tedarikçi sözleşmesi veya malzeme beyanı incelenmedi; bu içerik hukuki danışmanlık ya da uygunluk sertifikası değildir.
Bir yanıt yazın